|
|
Klokkengieters: 3 M. Michiels jr (1948, 1950),
46 Petit & Fritsen (1959)
Aantal klokken: 49 Basklok: cis1 = 1996 kg
Totaal gewicht: 9.644,5 kg
Transpositie: kleine terts omhoog (klaviertoon bes0 = slagtoon cis1)
Totale omvang klavier: bes0 tot c5 (4 oct.) bes0 - c1- d1- chrom.-c5
Omvang manuaal: bes0 - c5 (4 octaven - 49 toetsen)
Omvang pedaal: bes0-g2 (anderhalf octaaf - 20 toetsen)
Klavier: Petit & Fritsen, 1959
Automatisch spel: Clock-O-Matic, Herent, 1989 - computersturing
|
Geschiedenis van de beiaard
De toren van de Sint-Pietersbandenkerk te
Nederbrakel die in 1750 volledig door brand werd vernield, bestond uit
een slanke spits met vier kleine hoektorens. Deze toren werd tussen
1515 en 1551 aan de oudere kerk uit de 14de eeuw aangebouwd. Toen vanaf
1828, onder P. Clepkens uit Oudenaarde, de kerk helemaal werd verbouwd
en vergroot, besloot men de toren te integreren in het kerkschip. De
torenspits kreeg als profiel een lage kap. In december 1936 werd de
toren geklasseerd als monument.
Na een kleine restauratie in het midden van de 20ste eeuw had een grondige
restauratie plaats die een zevental jaren in beslag nam en in 1997 voltooid
werd. De toren, galmborden, dakbekleding en gereinigde stenen maken
van dit kerkgebouw een indrukwekkend geheel. Toen werden ook plannen
gemaakt om de onbespeelbaar geworden beiaard terug in ere te herstellen.
Installatie van de beiaard
Op 22 augustus 1955 stierf Hyppoliet Wasteels.
Deze gegoede inwoner van Nederbrakel liet via testament een schenking
na aan de kerkfabriek "tot het oprichten van een beiaard die tot algemeen
nut dient der ganse gemeente…" Van zodra alle formali-teiten vervuld
waren en het legaat in ontvangst kon worden genomen, besloot de kerkfabriek
o.l.v. Deken Van Yperzeele tot uitvoering van het project.
Staf Nees, directeur van de Mechelse Beiaardschool en stadsbeiaardier,
werd om advies gevraagd. In 1959 werd een beiaard besteld bij de Nederlandse
firma Petit & Fritsen, klokkengieters te Aarle-Rixtel. Het zou een beiaard
worden met 49 klokken. De 3 bestaande Michiels-klokken werden behouden
en 46 nieuwe Petit & Fritsenklokken werden toe-gevoegd. Het automatisch
speelwerk werd geïnstalleerd en operationeel gemaakt door de firma Frère
uit Lo (West-Vlaanderen). De plechtige inhuldiging gebeurde reeds op
zondag 8 november 1959, onder grote belangstelling en in tegenwoordigheid
van o.m. Mgr. G. De Keersmaeker, vicaris-generaal van het bisdom Gent
en Minister van Landbouw A. De Vleeschauwer. Bij de ingebruikname gaf
Staf Nees een eerste concert waarbij de Rubensmars en het Beiaardlied
van Peter Benoit over Nederbrakel weerklonken.
's Namiddags concerteerden Leen 't Hart, directeur van de Nederlandse
Beiaardschool te Amersfoort en stadsbeiaardier van Amersfoort en Rotterdam
en de Oudenaardse stads-beiaardier Alfons Schynkel. De dag werd afgesloten
met een feeërieke verlichting van de Brakelse toren, terwijl Staf Nees
het avondconcert verzorgde.
Een vermeldenswaardig feit is zeker de beiaarddag op 9 juli 1961: gedurende
de ganse dag concerteerden een tiental beiaardiers uit Vlaanderen en
Nederland. Sporadisch, maar veel te weinig, werd de beiaard bespeeld:
er was geen titularis. Geen onderhoudscontract, geen regelmatige concerten,
metaalmoeheid enz. waren er de oorzaak van dat de beiaard al heel vlug
in verval geraakte. Nadat Deken Taelemans in 1972 Deken Van Der Plaetsen
was opgevolgd, kwam er een korte heropleving. Zolang het nog kon, werd
de beiaard ook ingeschakeld in de 11 juli-vieringen. In 1975 was de
beiaard onbespeelbaar geworden en in het begin van de jaren '80 verstomde
ook het automatische klokkenspel. Het zou tot in 1989 duren vooraleer
de uurslag terug voorafgegaan werd door een korte melodie: onder impuls
van de deken en schoorvoetend gesteund door de gemeentelijke overheid
werd een computergestuurd automatisch speel-werk aangebracht door de
firma Clock-O-Matic uit Herent. Constant Versichel, de Zottegemse stadsbeiaardier,
speelde de melodieën in voor het computer-geheugen.
De werkgroep Open Monumentendag van Brakel ijverde onverdroten om de
beiaard terug in ere te herstellen. Met de financiële steun van de Culturele
Raad werden in 1994 14 nieuwe en langere melodieën ingespeeld door Aimé
Lombaert, stadsbeiaardier van Brugge.
Restauratie van de beiaard
In 1997 wilde de nieuwe deken Bogaert, in
navolging van zijn voorganger, de beiaard terug een volwaardige plaats
geven in het kerkelijke en burgerlijke leven van elke dag. Een restauratie
drong zich op. Onder impuls van de Werkgroep Open Monumentendag liet
het gemeentebestuur aan de kerkfabriek weten dat een toelage van 500.000
BEF was ingeschreven voor de restauratie van de beiaard. De kerkfabriek
besloot, met fondsen uit het legaat Wasteels, een ontwerper-adviseur
aan te stellen (zitting van 24 april 1997). Aimé Lombaert uit Brugge
zou de werken leiden.
Een onderhouds- en renovatiedossier werd opgemaakt. Op de oproep in
het Bulletin van Aanbestedingen d.d. 6.2.1998 "Onderhoudswerken aan
de kerkbeiaard Sint-Pieterskerk te Nederbrakel; beperkte aanbesteding
door medewerking van de openbare omroep, cat.D, ondercategorie D23,
klasse 1 en geregistreerd in België" reageerden vier geïnteresseerden,
waarvan slechts twee een aanbesteding indienden.
Op 31 maart 1998 maakte de voorzitter van de kerkfabriek de resultaten
kenbaar. Op 9 april ontving de kerkfabriek van het Ministerie van de
Vlaamse Gemeenschap, afdeling Monumenten en Landschappen, een brief
dat een onderhoudspremie was toegekend voor de geplande werken.
De firma Clock-O-Matic uit Holsbeek voerde de werken uit. Deze moesten
voor 15 oktober 1998 beëindigd zijn, maar door onvoorziene omstandigheden
was er een vertraging van twee weken. Het Ministerie stelde ook als
voorwaarde voor de premie dat het verdere onderhoud van de beiaard gewaarborgd
werd door een onderhoudscontract. In onderling overleg stelde de kerkfabriek
in de zitting van 15 november 1998 Aimé Lombaert aan als beiaardier
voor een verlengbare periode van 3 jaar.
Op zaterdag 28 november 1998 vond het Feestconcert
plaats t.g.v. de renovatie van de beiaard. Een overvolle kerk met heel
wat kerkelijke en wereldlijke prominenten konden het concert volgen
op een groot scherm. Brakel was in feest! Orgel en dwarsfluit, een blazers-ensemble,
het Sint-Gregoriuskoor en natuurlijk de beiaard zelf zorgden voor deze
Brakelse cultuurhoogdag.
Sedert 1999 weerklinkt weer de Wasteelsbeiaard en tijdens de zomermaanden
kunnen ook gast-beiaardiers dit instrument bespelen. De kerkfabriek
en de werkgroep Wasteels-beiaard staan in voor een jaarlijkse beiaardkalender.
Deken Bogaert liet niet alleen de beiaard terug functioneren maar zorgde
er ook voor dat het Reygaertorgel geheel werd nagezien en gerenoveerd.
Op 15 oktober 2000 nam hij afscheid van zijn parochie om in te treden
bij de Paters Trappisten in de Sint-Sixtusabdij van Westvleteren: het
orgel speelde feestelijke muziek en de Wasteelsbeiaard weergalmde met
muzikale dankbaarheid.
· Testament Hypoliet Wasteels (zie uittreksel)
· Beiaarden en torens in België, G. Huybens
e.a.
· Beiaarden en klokkenspellen in Oost-Vlaanderen, A. Lombaert e.a.
· Grimbergen en de beiaardkunst, R. Aarssen
· Bondsnieuws nr.14, Vlaamse Beiaard Vereniging
· Geschiedenis van Nederbrakel, Opbrakel, T. Brakels
· Zilveren Brakelse beiaard, P. Baguet, Tijdschrift van Triverius, 15jrg
nr1
· Inhuldigingsbrochure, november 1959
· Beiaarddag Brakel 1996, Werkgroep Open Monumentendag
· Renovatieconcert, brochure november 1998
· Archieven kerkfabriek, Nederbrakel .
Tekst: Aimé Lombaert
|